De verloren generatie van Duivendrecht

Met veel interesse las ik het uitgebreide artikel van oud-gemeentesecretaris Sanders in ODS van januari 2010, met name waar het gaat over Duivendrecht in of uit het slop. Mijn naam is Barend Hess, in 1946 geboren in Duivendrecht, er in mijn jeugdjaren erg actief geweest en ik ben, gedwongen door het grote gebrek aan woningen voor jonge mensen, in 1970 met mijn Duivendrechtse vrouw Marion Walter vertrokken naar Deventer. In Duivendrecht en Ouderkerk was voor ons geen woning te krijgen, je kon alleen in de Bijlmer een grote, veel te dure flat huren.

Op blz. 22 beschrijft de heer Sanders, dat, toen er na jaren van stilstand eindelijk in 1971 aan de Zonnehof 431 woningen gebouwd werden, tweederde daarvan voor Amsterdammers bestemd was! Ik kan er na 40 jaren nog boos om worden. Toen ik dit las, kwam ook het uitstekende verhaal over 'Duivendrecht: een dorp in de stad' van mevrouw Brenda Broekhuizen in ODS van januari 2009 mij weer in gedachten. Zij beschrijft hoe voor Duivendrecht door de tientallen jaren slepende plannen voor de Bijlmer, geen goed woningbeleid is gevoerd. Door haar onderzoek en het verhaal van de heer Sanders is mij weer echt duidelijk geworden welke grote invloed dit moet hebben gehad op de samenstelling van de Duivendrechtse gemeenschap in de jaren direct na ongeveer 1970:

1. Tussen 1950 en 1970 zijn in Duivendrecht nauwelijks nieuwe woningen gebouwd. Alleen aan het Waddenland werd (pas in 1968) een flink complex opgeleverd. Door de werkzaamheden aan wegen, bruggen en trein- en metroverbindingen werden zelfs al in de zestiger jaren huizen gesloopt. Het aantal inwoners van Duivendrecht daalde daardoor van 2656 in 1960 naar 2389 in 1970 (volgens Brenda Broekhuizen).
2. Er was al een grote woningnood direct na de Tweede Wereldoorlog, waar de toen trouwlustige generatie (waaronder mijn ouders) veel last van hadden. Via een onduidelijk en vaak oneerlijk systeem werd door de gemeentelijke woonruimte-advies-commissie (door Sanders 'invloedrijk' genoemd) de schaarse woonruimte verdeeld. Ook toen zijn vele jongeren al gedwongen uit Duivendrecht vertrokken. De jaren daarna groeide een grote naoorlogse generatie op, die zo'n 20 jaar later, zeg maar vanaf ongeveer 1965, naar betaalbare woningen zocht, bij voorkeur in Duivendrecht of Ouderkerk. En die waren er dus toen nog steeds niet.
3. Door deze stilstand en langdurige onzekerheid over de toekomst waren er ook geen noodzakelijke moderne openbare voorzieningen in Duivendrecht aangelegd, zoals speelplekken, jeugdruimtes, een sportzaal, bejaardentehuis, enz. Dit gaf weer extra voedsel aan het al veel langer bestaande gevoel, dat Duivendrecht er maar bij hing en Ouderkerk altijd werd voorgetrokken (Sanders noemt dit negatieve sentiment ook).

Geen wonder dat velen van mijn generatie zich volkomen in de steek gelaten voelden en geen andere keus hadden dan uit Duivendrecht te vertrekken. In de gemeentelijke politiek had deze groep toen nog geen invloed om daar iets aan te veranderen. Dat zou voor ons trouwens toch te laat geweest zijn. Ik heb natuurlijk geen aantallen, maar deze uittocht ging toch wel om vele honderden jongeren van rond de 20-25 jaar. Een kleine steekproef leert mij, dat als ik mijn leeftijdgenoten optel uit mijn laatste Lagere Schoolklas, de straat waar ik woonde (Populierstraat) en mijn vrij uitgebreide familie in het dorp, kom ik aan 41 jongeren. Ik weet met vrij grote zekerheid, dat hiervan nu nog maar één jongen in Duivendrecht woont en vier anderen in Ouderkerk of Diemen. Dus maar ruim 2% is Duivendrecht trouw gebleven!

Met recht mag gesteld worden, dat door langdurig slecht gemeentelijk beleid in de vijftiger en zestiger jaren – met alle verklaringen en verontschuldigingen, die daar achteraf voor zijn te geven, zie de verhalen van Sanders en Broekhuizen — een hele generatie van jongeren, die tussen zeg 1945 en 1950 in Duivendrecht is geboren en daar is opgegroeid, voor die gemeenschap verloren is gegaan. Dit, gecombineerd met de vanaf 1972 in grote aantallen binnenstromende nieuwe 'stedelingen', heeft een actief en bindend dorpsleven voor vele jaren negatief beïnvloed.Maar uiteindelijk is dat allemaal wel weer goed gekomen natuurlijk. Ik lees altijd met belangstelling over de vele dorpsactiviteiten, die nu door actieve Duivendrechters worden ondernomen in mijn verder onherkenbare geboortedorp, waar mijn bijna 90-jarige moeder overigens nog steeds woont.

Barend Hess, januari 2010