Terug naar Jacob van Maerlant

BIBLIOGRAFIE

Handschriften en fragmenten van Der naturen bloeme (zie voor een uitvoerige beschrijving pagina 34 van mijn proefschrift):
▫ A; Koninklijke Bibliotheek, Den Haag; signatuur: KA XVI.
▫ Al; ‘Dyckse handschrift’; UB Münster; signatuur: NR 381.
▫ B; Koninklijke Bibliotheek van België te Brussel, signatuur: 19546.
▫ Br; Stadtbibliothek, Bremen, signatuur: Ms. 39.
▫ D; Lippische Landesbibliothek, Detmold; signatuur: Ms. 70.
▫ H; Staats- und Universitätsbibliothek, Hamburg; signatuur: Philol. germ. 19 (in scrinio).
▫ J; Staatsbibliothek zu Berlin, Preussischer Kulturbesitz; signatuur: Ms. germ., fol. 52.
▫ L; Universiteitsbibliotheek, Leiden; signatuur: BPL 14A.
▫ Lo; British Library, Londen; signatuur: add. ms. 11390.
▫ T; Stadtbibliothek Trier; signatuur: Deutsche Fragmente, Mappe IV, nr. 6.
▫ V; Koninklijke Bibliotheek, De Haag; signatuur: 76 E 4.
▫ Wo; Herzog August Bibliothek, Wolfenbüttel; signatuur: Hs. 58.7 Aug. 2°.

Veelvuldig verkort aangegeven titels
LS Litteratura Serpentium
Ntg De Nieuwe Taalgids
TNTL Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde
VMA Verslagen en Mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde

Literatuur
A
Abeele, B. van den, ‘Jacob van Maerlant over valken. Een Middelnederlandse versie van de "Epistola Aquile, Symachi et Theodotionis ad Ptolomeum”’. In: Cultuurhistorische caleidoscoop, aangeboden aan Prof. Dr. Willy L. Braekman. Gent, 1992, 539-548.
Abuys, A., ‘De slangen van Suriname, deel XX: Familie Viperidae, subfamilie Crotalinae (het geslacht Lachesis)’. In: LS 8 (1988), 44-52.
Adler, K., Contributions to the History of Herpetology. (Contributions to Herpetology, nr. 5). 1989.
Aelianus, De Natura Animalium, with an English translation by A.F. Scholfield. Loeb Classical Library. 3 Vols. London. 1971, 1959, 1959.
Aiken, P. ‘The animal history of Albertus Magnus and Thomas of Cantimpré’. In: Speculum 12 (1947), 205-225.
Ameling, A., De adder. Utrecht, 1978.
Anajeva, N. en Orlov, N., ‘Eetgedrag bij slangen, deel 1’. In LS 3 (1983), 110-116.
Anglicus, Bartholomaeus, zie: Engelsman, Bartholomeus.
Aristoteles, Historia Animalium. Loeb Classical Library. 3 Vols. London, 1979, 1984, 1991.
Arrianus, Lucius Flavius, Alexander de Grote. Het verhaal van zijn verovering van het Perzische Rijk. Vertaald, ingeleid en van aantekeningen voorzien door Simone Mooij-Valk. Amsterdam, 1999.
Asselbergs, W., ‘Calander en Charadrius’. In: Nijmeegse Colleges. Zwolle, 1967, 11-34.
Avonturen van Alexander de Grote. De Alexanderroman. Vertaald door Patrick De Rynck. Amsterdam, 2000.
[terug]

B
Barre, W. la, They shall take up serpents. Psychology of the southern snake-handeling cult. Prospect Heights, 1992.
Bauchot, R. (ed.), Schlangen. Evolution, Anatomie, Physiologie, Ökologie und Verbreitiung, Verhalten, Bedrohung und Gefährdung, Haltung und Pflege. Augsburg, 1998.
Benton, J.R., Medieval Menagerie. Animals in the Art of the Middle Ages. New York, 1992.
Berg, E. van den, ‘Over het lokaliseren van Middelnederlandse rijmteksten’. In: VMA 1986, 305-322.
Berg, E. van den & Berteloot, A., ‘Taalgeografische variabelen in Middelnederlandse rijmen’. In: VMA. Nieuwe Reeks, 1992, 238-273.
Berteloot, A., ‘Flandrijs in Brabant? Een taalonderzoek op basis van gegevens uit dertiende-eeuwse oorkonden’. In: Leuvense Bijdrage, 72 (1983), 273-293.
Berteloot, A., Bijdrage tot een klankatlas van het dertiende-eeuwse Middelnederlands. I Tekst. II Platen. Gent, 1984.
Berteloot, A., ‘Von der Kodexgeographie zum Literaturatlas. Neunzig Jahre Interaktion zwischen Sprachgeographie, Kodikologie und Literaturwisschenschaft im niederländischen Raum’. In: Zeitschrift für Dialektologie und Linguistik 57 (1990), Heft 2, 137-166.
Berteloot, A., ‘Jacob van Maerlant, Der naturen bloeme’. In: Die Dycksche Handschrift. Kulturstiftung der Länder, Patrimonia, Heft 44. Herausgegeben von der Kulturstiftung der Länder in Verbindung mit der Universitätsbibliothek Münster. Berlin/Münster, 1992, 22-39.
Berteloot, A., Jacob van Maerlant, Der Naturen Bloeme. Farbmikrofiche-Edition der Handschrift Detmold, Lippische Landesbibliothek, Mscr. 70. Literarhistorische Einführung und Beschreibung der Handschrift von Amand Berteloot. Edition Helga Lengenfelder. München, 1999.
Best, M. & Brightman, F., The Book of Secrets of Albertus Magnus. Oxford, 1973.
Beuken, W.H., zie: Vanden levene ons heren.
Biemans, J., ‘De Antwerpse boekenliefhebber Peeter Oris (ca 1582 - ca 1647)’; in: Boeken verzamelen. Opstellen aangeboden aan mr. J.R. de Groot bij zijn afscheid als bibliothecaris der Rijksuniversiteit te Leiden. Leiden, 1983.
Biemans, J. [1984a], ‘Middelnederlandse fragmenten in de stadsbilbiotheek van Trier I’. In: TNTL 100 (1984) 129-150.
Biemans, J. [1984b], ‘Middelnederlandse fragmenten in de stadsbilbiotheek van Trier II’. In: TNTL 100 (1984), 191-200.
Biemans, J., ‘handschriften en oude drukken in het bezit van Peeter Oris’. In: Ntg 78 (1985), 34-51.
Biemans, J. Onsen Speghele Ystoriale in Vlaemsche. Codicologisch onderzoek naar de overlevering van de Spiegel historiael van Jacob van Maerlant, Philip Utenbroeke en Lodewijk van Velthem, met een beschrijving van de handschriften en fragmenten. Leuven, 1997. 2 delen.
Biesheuvel, I., Maerlants werk. Juweeltjes van zijn hand. Met inleidingen en vertalingen door -. Amsterdam, 1998.
Bijbel. Uit de grondtekst vertaald. Zevende druk. Boxtel, 1982. [Willibrordvertaling].
Bijvanck, A. en Hoogewerff, G., Noordnederlandse miniaturen in handschriften der 14e, 15e en 16e eeuwen. 's-Gravenhage, 1922-1925 3 dln.
Bilderdijk, W., Taal- en Dichtkundige verscheidenheden 4. Rotterdam 1823. 73-96.
Blommaert, Ph., Der vrouwen heimelykheid. Dichtwerk der XIVe eeuw. Gent, 1846.
Boese, H., ‘Zur Textüberlieferung von Thomas Cantimpratenis’ Liber de natura rerum’. In: Archivum Fratrum Praedicatorum. Institutum Historicum FF. Praedicatorum Romae ad. S. Sabinae. Afl.49, 1969, 53-68.
Boese, H., zie Cantimpré, Thomas van
Bormans, J., ‘Thomas de Cantimpré indiqué comme une des sources où Albert-le-Grand et surtout Maerlant ont puisé les matériaux de leurs écrits sur l'histoire naturelle’. In: Bulletins de l'Académie Royale des Sciènces, des Lettres et des Beaux-Arts de Belgique 19. Bruxelles, 1852, 132-159.
Bormans, J., Der naturen bloeme van Jacob van Maerlant, met Inleiding, Varianten van Hss., Aenteekeningen en Glossarium, op gezag van het Gouvernement en in naam der Koninglijke Akademie van Wetenschappen, Letteren en Fraye Kunsten, voor de eerste mael uitgegeven door J.-H. Bormans, Hoogleeraer bij de Universiteit van Luik, lid der koninglijke Akademie van België, enz. Brussel, 1857.
Bormans, J., ‘Sur l’ouvrage Naturen Bloeme de Maerlant, et sur des fragments nouveaux relatifs à cet ouvrage’. In: Bulletins de l’Académie Royale des Sciences, des Lettres en des Beaux Arts de Belgique 30, nr. 12. Bruxelles, 1861. 353-358.
Bosman-Jelgersma, H., Poeders, Pillen en Patiënten. Amsterdam, 1983.
Braekman, W.L., ‘Fragmenten van de verloren gewaande Lapidarijs van Jacob van Maerlant’. In: VMA. 1970, Nieuwe Reeks afl. 3, 499-525.
Brandsma, F., ‘Van venine af te done’. In: Een school spierinkjes. Kleine opstellen over Middelnederlandse artes-literatuur. Uitgegeven door W.P. Gerritsen, Annelies van Gijsen en Orlanda Lie. Hilversum, 1991. 24-27.
Brugmans, H., Verslag van een onderzoek in Engeland naar archivalia, belangrijk voor de geschiedenis van Nederland in 1892 op last der regeering ingesteld door -. `s-Gravenhage, 1895.
Brunner-Traut, E. [1988a], ‘Altägyptische Mythen im ‘Physiologus'’. In: Gelebte Mythyen. Beiträge zum altägyptischen Mythos. Darmstadt, 1988, 86-99.
Brunner-Traut, E. [1988b], ‘Altägypten - Ursprungland des europäischen Drachen?’. In: Gelebte Mythen. Beiträge zum altägyptischen Mythos. Darmstadt, 1988, 109-117.
Bruyndonckx, H., ‘Koelkastoverwintering’. In: LS 4 (1984), 154-156.
Bruyndonckx, H., ‘Herbivore Thamnophis?’. In: LS 5, (1985), 71-72.
Burger, P., Het boek der natuur. Samenstelling en vertaling: Peter Burger. Amsterdam, 1989.
Burton, Th. Serpent-handling believers. Knoxville, 1993.
Burton, J. The Book Of Snakes. London, 1998.
[terug]

C
Canby, S., ‘Dragons’. In: Cherry (ed.), Mythical Beasts. London, 1995. 14-43.
Cantimpré, Thomas van, Thomas Cantimpratensis, Liber de natura rerum. Editio princeps secundum codices manuscriptos. Teil I: Text. [ed. H. Boese]. Berlin/New York, 1973.
Celsus, C., De medicina. Loeb Classical Library. Harvard University Press. 3 Vols. London, 1952, 1977, 1961.
Cherry, J., (ed.) Mythical Beasts. London, 1995.
Cilliers, L. & Retief, F.P., ‘Poisons, poisoning and the drug trade in ancient Rome’. In: Akroterion 45 (2000), 88-100.
Claasens, G., ‘Alexander de grote in het Heilige Land. Kruistochtverwijzingen in een historische roman van Jacob van Maerlant’. In: Millennium 5 (1991), 130-146.
Clignett, J.A., Teuthonista of Duytschlender van Gherard van der Schueren, Uitgegeven door wijlen Mr. C. Boonzajer, verrrijkt met eene voorrede van Mr.- Leiden, 1804.
Het Comburgse handschrift. Hs. Stuttgart, Würtembergische Landesbibliothek, Cod. poet. et phil. 20 22. Diplomatische editie bezorgd door Herman Brinkman en Janny Schenkel. Band I en II. Hilversum, 1997.
Coninx Summe, Des. ed. D. Tinbergen. Leiden, z.j. (1900-1907).
Cooper, W.R., The Serpent Myths of Ancient Egypt. Berwick, 2005.
Corner, G., ‘Mithridatium and Theriac, the most famous remedies of old medecine’. In: Bulletin of the Johns Hopkins Hospital. 26 (1915), 222-226.
Costello, P., The magic Zoo. The Natural History of Fabulous Animals. London, z.j. (1979).
Couchi, Van den borchgrave van - Fragment uit Atrecht, uitgegeven door A. Goslinga. Leiden, 1949.
Covington, D., Salvation on Sand Mountain. Snake Handling and Redemption in Southern Appalachia. Reading, Massachusetts enz., 1995.
Crews, D. & Garstka, W., ‘The Ecological Physiology of a Garter Snake’. In: Scientific American, 1982, 136-144.
Curley, M.J., zie Physiologus.
[terug]

D
Dael, P. van, ‘De Legenda Aurea en de beeldende kunst’. In: Anneke B. Mulder-Bakker en Marijke Carasso-Kok (red.), Gouden legenden. Heiligenlevens en heiligenverering in de Nederlanden. Hilversum, 1997.
Damsteegt, Th., ‘Slangen en magie in de twintigste-eeuwse literatuur van Noord-India’. In: M. Schippers & P. Schrijvers (ed.), Bezweren en betoveren. Magie in literatuur wereldwijd. Baarn, 1995, 106-115.
Daniëls, C., ‘Ons oudste pharmaceutische wapen’. In: Pharmaceutisch Weekblad, 1911, nr. 3-4, 1-18.
Dante Alighieri, De goddelijke komedie. Antwerpen, z.j.
Dees, A., ‘Over stambomen van handschriften’. In: Forum der Letteren 18 (1977), 63-78.
Dees, A., Dekker, M., Hogenhout-Mulder, M., ‘Een voorbeeld van stamboomreconstructie: Karel ende Elegast’. In: Spektator 18 (1988), 96-118.
Dekker, M., ‘Stambomen’. In: Corpusgebaseerde Woordanalyse 1985, 34-39.
Dekker, M., ‘Intermediariteit’. In: Corpusgebaseerde Woordanalyse 1986, 61-69.
Deschamps, J., Middelnederlandse handschriften uit Europese en Amerikaanse bibliotheken. Leiden, 1972.
Dijk, H, van, ‘Lezend reizen. Joos van Ghistele op bezoek bij de sultan van Kaïro’. In: E. Huizenga, O.S.H. Lie, L.M. Veltman, Een wereld van kennis. Bloemlezing uit de Middelnederlandse artesliteratuur. Hilversum, 2002, 133-145.
Dijk, P. van, Volksgeneeskunst in Nederland en Vlaanderen. Deventer, 1982.
Ditmars, R., Snakes of the world. New York, 1937.
Dozy, R., ‘Brief van dr. R.P.A. Dozy aan dr. M. de Vries’. In: Verslagen en Berigten uitgegeven door de Vereeniging ter Bevordering der Oude Nederlandsche Letterkunde, 1845, 33-56.
Dresen-Coenders, L., ‘De demonen bij Jeroen Bosch. Zoektocht naar bronnen en betekenis.’ In: Gerard Rooijakkers, Lène Dresen-Coenders, Margreet Geerdes (red.), Duiveslbeelden. Een cultuurhistorische speurtocht door de Lage Landen. Baarn, 1994.
Drossaart Lulofs, H., ‘Aristoteles Arabus’. In: Forum der Letteren 1 (1960), 169-182.
Duggan, A., He Died Old. Mithradates Eupator, King of Pontus. London, 1958.
Duinhoven, A., Bijdragen tot de reconstructie van de Karel ende Elegast, deel I. Assen, 1975.
Duinhoven, A.M., ‘Ronde getallen in de Beatrijs’. In: Adieu adieu sweet Bahnhof. Liber Amicorum H. Domisse. Amsterdam, 1984, 29-37.
Duinhoven, A., ‘Stamboomreconstructie: rekenkunde of tekststudie?’ In: Spektator 18 (1988), 119-123.
Duinhoven, A., ‘De diachrone studie van Middelnederlandse teksten’. In: De studie van de Middelnederlandse letterkunde: stand en toekomst. Onder redactie van F.P. van Oostrom en Frank Willaert. Hilversum, 1989, 109-120.
[terug]

E
Eco, U., De naam van de roos. Amsterdam, 1984.
Eerden, P. van der, ‘Incubus. Demon, droom of monster’. In: De betovering van het middeleeuwse christendom. Studies over ritueel en magie in de Middeleeuwen. Hilversum, 1995, 101-127.
Egli, H., Das Schlangensymbol. Geschichte, Märchen, Mythos. Darmstadt, 1985.
Egmond, Fl., ‘De “straf met de zak” of poena cullei. De longue durée van een rituele strafvoltrekking’. In: Tijdschrift voor Geschiedenis 109 (1996), 3-44.
Eligh, P., ‘Duivelsfiguren in Mariken van Nieumeghen.’ In: Gerard Rooijakkers, Lène Dresen-Coenders, Margreet Geerdes (red.), Duivelsbeelden. Een cultuurhistorische speurtocht door de Lage Landen. Baarn, 1994.
Engel, F.-M., Gifkeuken der natuur. Natuur- en Cultuurgeschiedenis van gifplanten. `s-Gravenhage/Rotterdam, 1974.
Engelmann, W-E. en Obst, F-J., Mit gespaltener Zunge. Aus der Biologie und Kulturgeschichte der Schlangen. Leipzig, 1981.
Engelsman, Bartholomeus, Van den proprietyten der dinghen. Haarlem, Jacob Bellaert, 1485.
Esopet. Facsimile-uitgave naar het enig bewaard gebleven handschrift. Ingeleid en toegelicht door Garmt Stuiveling, Hoogleraar Universiteit van Amsterdam. Amsterdam, 1965. 2 dln.
[terug]

F
Fergusson, J., Tree and Serpent Worship or Illustrations of mythology and art in India in the first and fourth Centuries after Christ from the sculptures of the Buddhist topes at Sanchi and Amravati. London, 1868. Reprint Delhi, 1971.
Ferguut. Uitgegeven met inleiding en aantekeningen door E. Rombauts, N. de Paepe en M. de Haan. Culemborg, 1976.
Flou, K. de en Gaillard, E., Beschrijving van Middelnederlandsche en andere Handschriften die in Engeland bewaard worden. Verslag ingediend bij het Belgisch Staatsbestuur en de Koninklijke Vlaamsche Academie door -. Gent, A. Siffer, 1895-1897; 2e verslag, 1896, 313-314 (verschenen in en ook overgedrukt uit de VMA 1895, 31-263; 1896, 79-337; 1897, 373-502.)
Frank, J., ‘Zur textkritik der werke Jacobs van Maerlant’. In: Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsche Literatur 24/N.F. 12 (1880), 33-42.
Frazer, J., De gouden tak. Over mythen, magie en religie. London, 1922. Gebruikte editie: Verkorte uitgave, Amsterdam/Antwerpen, 1996.
Furman, J., Timber Rattlesnakes in Vermont & New York. Biology, History, and the Fate of an endangered species. University Press of New England, 2007.
[terug]

G
Gardiner, Ph., Secrets of the Serpent. In Search of the Sacred Past. Z.p., 2006.
Gaspar, C. en Lyna, F., Les principaux manuscrits à peintures de la Bibl. Royale de Belgique I. Paris, 1937, 282-284, pl. 59b.
Gaspar, R.J.G.A.A. (ed.), Ambrosius Zeebout, Tvoyage van Mher Joos van Ghistele. Hilversum, 1998.
Geraardsbergse handschrift. Hs. Brussel, Koninklijke Bibliotheek Albert I, 837-845. Diplomatische editie bezorgd door Marie-José Govers (eindredactie), Mariken Goris, Peter van Heusden, Anda Schippers, Gerard Sonnemans en Wilma Wissink; met een codicologische beschrijving door Hans Kienhorst. Hilversum, 1994.
Gerhardt, M.I., ‘The ant-lion. Nature study and the interpretation of a biblical text, from the Physiologus to Albert the Great’. In: Vivarium. A Journal for Mediaeval Philosophy and the Intellectual Life of the Middle Ages 3 (1965), 1-23.
Gerritsen, W., ‘Het spoor van de viervoetige locusta’. In: NTg 61, (1968 - W.A.P. Smit-nummer), 1-16.
Gerritsen, W., ‘De omgekeerde wereld van de Amazonen’. In: Middeleeuwers over vrouwen. Deel I. Onder redactie van R.E.V. Stuip en C. Vellekoop. Utrecht, 1985, 157-176; 204-207 (noten).
Getreuer, W. Een boekje lang slang. Delft, 1990.
Gijsen, A. van, ‘17 juni 1514: Thomas van der Noot publiceert Tscep vol wonders. De drukker-uitgever als verspreider van artes-teksten’. In: M.A. Schenkeveld-Van der Dussen, Nederlandse Literatuur, een geschiedenis. Groningen, 1993, 131-136.
Gijsen, A. van [1994a] [Boekbespreking] ‘Van serpenten met venine’. In: Madoc 8 (1994), 51-53.
Gijsen, A. van [1994b], ‘Het spoor van de harige dromedaris’. In: NTg 87, (1994), 231-237.
Gijsen, A. van [1994c], ‘Een gesprek naar aanleiding van: Marcel van der Voort, Van serpenten met venine. Jacob van Maerlant’s boek over slangen hertaald en van herpetologisch commentaar voorzien.’ In: Queeste. Tijdschrift over Middeleeuwse Letterkunde 1, (1994), 181-184.
Gimbutas, M., The Goddesses and Gods of Old Europe, 6500-3500 BC. Myths and Cult Images. London, 1992.
Gondrie, I., Bartholomeus Engelsman, Van de werelt ende van de materialike lichamen des hemels. Het achtste boek van Bartholomaeus Anglicus’ De proprietatibus rerum in een Middelnederlandse vertaling. Uitgegeven naar de druk van Jacob Bellaert Haarlem 24 dec. 1485. 2 dln. Utrecht, 1981.
Goossens, J., ‘’Der naturen bloeme’ in het corpus-Gysseling’. In: TNTL 100 (1985), 201-209.
Goossens, J., [1992a], ‘Die Dyckse Handschrift und der Reinaert’. In: Die Dycksche Handschrift. Kulturstiftung der Länder, Patrimonia, Heft 44. Herausgegeben von der Kulturstiftung der Länder in Verbindung mit der Universitätsbibliothek Münster, Berlin/Münster, 1992, 7-21.
Goossens, J., [1922b], ‘Hoe het Dyckse handschrift naar Münster kwam’. In: Tiecelijn 5 (1992), 7-10.
Gouden legenden. Heiligenlevens en heiligenverering in de Nederlanden. Onder redactie van Anneke B. Mulder-Bakker en Marijke Carasso-Kok. Hilversum, 1997.
Gould, Ch., Mythical monsters. London, 1884. Gebruikte editie: 1995 (reprint).
Graaf, K. de, ‘The last days of Alexander in Maerlant’s ‘Alexanders Geesten’’. In: Alexander the Great in the middle ages. Ten studies on the last days of Alexander in literary and historical writing. Symposium Interfacultaire Werkgroep Mediaevistiek. Groningen 12-15 October 1977. Edited by W.J. Aerts, J.M.M. Hermans en E. Visser. Nijmegen, 1978, 230-266.
Graaf, K. de, ‘Maerlant historicus’. In: Wie veel leest heeft veel te verantwoorden... Opstellen over filologie en historische letterkunde aangeboden van F. Lulofs. Groningen, 1980, 68-80.
Graaf, K. de, Alexander de Grote in de ‘Spiegel Historiael’. Een onderzoek naar de vertaaltechniek van Jacob van Maerlant. Nijmegen, 1983.
Greene, H., Snakes. The evolution of mystery in nature. Berkeley, Los Angeles, London, 1997.
Gressmann, H. ‘Der Zauberstab des Mose und die eherne Schlange’. In: Zeitschrift des Vereins für Volkskunde, jrg. 23, 1913, 18-35.
Griffin, J., ‘ Venetian treacle and the foundation of medicines regulation’. In: British Journal of Clinical Pharmacology 58 (3), 2004, 317-325.
Grzimek, B., Het leven der dieren. Utrecht, 1972-1975.
Gumbert, J.P. en Van der Voort van der Kleij, J., ‘Een Nederlands woordenboek uit de 13e eeuw’. In: TNTL 94 (1978), 176-200.
Gumbert, J.P., ‘De datering van het Haagse handschrift van de Limburgse Sermoenen. In: Miscellanea Neerlandica. Opstellen voor Dr. Jan Deschamps ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag. Onder redactie van E. Cockx-Indestege en F. Hendrickx. Leuven, 1987, dl. 1. 167-181.
Gumbert, J.P., ‘Tientallen teksten in diplomatische vitgaue’. In: Queeste. Tijdschrift over Middeleeuwse Letterkunde, 3 (1996), 66-71.
Gysseling: zie Jacob van Maerlant, Der naturen bloeme.
[terug]

H
Haan, M.J.M. de, Enige aspecten van de tekstkritiek van Middelnederlandse teksten. Leiden, 1973.
Haan, M.J.M. de, ‘Illustrations of Gems in the Leiden Manuscript of ‘Der Naturen Bloeme.'’ In: Litterae textualis. Neerlandica Manuscripta. Essays presented to G.I. Lieftinck 3. Amsterdam, 1976, 71-79.
Hagen, F. von der, ‘Jacob von Maerlants Blume der Natur, oder Gedicht von den Thieren (Bestiarius) und übrigen Naturreichen’. In: Germania. Neues Jahrbuch der Berlinischen Gesellschaft für Deutsche Sprache und Altertumskunde, 4. Band (1841), 174-193.
Handschrift-Jan Philipsz. Hs. Berlijn, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz, Germ. Qu. 557. Diplomatische editie bezorgd door Herman Brinkman. Hilversum, 1995.
Handwörterbuch des deutschen Aberglaubens. Herausgegeben unter besonderer Mitwirkung von E. Hoffmann-Krayer und Mitarbeit zahlreicher Fachgenossen von Hanns Bächtold-Stäubli. Berlin/Leipzig, 1935-1936.
Hargreaves, H., ‘New Manuscript Fragments of Maerlant’s Naturen Bloeme. In: NTg 72 (1979), 385-390.
Hartlaub, G., ‘Mythos und Magie der Schlangen’. In: Atlantis z.j. 362-370.
Heinemann, O. von, Die Handschriften der Herzoglichen Bibliothek zu Wolfenbüttel. Wolfenbüttel, Bd. 6, 305.
Hellinga, W., Naamgevingsproblemen in de Reynaert. Amsterdam, 1952. Bijdr. en Med. der Naamkunde-commissie van de Kon. Ned. Ak. van Wet. te Amsterdam. 3. 3-4 en 19.
Hellinga, W. en L., ‘De betekenis van de incunabelkunde voor de neerlandistiek’. In: Dietse studies. Bundel aangebied aan prof. dr. J. du Scholtz. Kaapstad, 1965, 52-76.
Hellwald, F. von, ‘Maerlant’s Naturen Bloeme, (nieuw ontdekte fragmenten)’. In: De taal- en letterbode 4 (1873), 81-86.
Heniger, J., ‘Jan van IJsselstein en Der naturen bloeme’. In: Historische Kring IJsselstein, no. 33/34, juli, september 1985, 261-280.
Henkel, N., Studien zum Physiologus im Mittelalter. Tübingen, 1976.
Henkin, L., ‘The carbuncle in the adder’s head’. In: Modern Language Notes, 1943, 34-39.
Hermans, J. en Huisman, G., De descriptione codicum. Handschriftenbeschrijving, tevens Syllabus bij de colleges ‘Inleiding in de Westerse Handschriftenkunde / Codicologie. Groningen, 19813.
Herodotus, Historiën. Bussum, 1974.
Hertz, W., Die Sage vom Giftmädchen. Aus den Abhandlungen der k. bayer. Akademie der Wiss. I. 150. 20ste Bd. I Abth. München, 1893.
Hillenius, D. (red.), Spectrum Dierenencyclopedie in 7 delen. Utrecht/Antwerpen, 1972.
Hogenelst, D. & Oostrom, F. van, Handgeschreven wereld. Vianen, 1995.
Hogenhout-Mulder, M., Proeven van tekstkritiek. Een onderzoek betreffende de tekstgeschiedenis van de Renout van Montalbaen en de Perceval. Groningen, 1984.
Hogenhout-Mulder, M., Cursus Middelnederlands. Groningen, 1985. 96-100.
Hogenhout-Mulder, M., ‘Wie was de moeder van het ros Beyart?’. In: NTg 78 (1986), 291-304.
Hogenhout-Mulder, M., ‘The Filiation of Manuscripts of Der naturen bloeme’. In: Distributions spatiales et temporelles, constellations des manuscripts. Etudes de variation linguistique offertes à Anthonij Dees à l`occasion de son 60me anniversaire. Amsterdam-Philadelphia, 1988, 205-220.
Homerus, Ilias & Odyssee. Vertaald door M.A. Schwartz. Amsterdam, 1993.
Houwen, L., ‘Vrouwen met vinnen en klauwen: de traditie van de zeemeermin in de Middelengelse literatuur’. In Millennium 8 (1994), 3-17.
Howey, M. Oldfield, The encircled serpent. A study of serpent symbolism in all countries and ages. New York, 1955.
Huijben, J., ‘Bartholomaeus Anglicus en zijn invloed’. In: Ons Geestelijk Erf 1 (1927), 61-79.
[terug]

J
Jackson, R., Doctors and Diseases in the Roman Empire. London, 1995.
Jacobs, J.-C., ‘Waarvan de gifslangenhouder slechts kan dromen’. LS, 16, 86-87.
Jackson, K., Mean and lowly things. Snakes, science and survival in the Congo. Harvard University Press. Cambridge, Masschusetts, and London, 2008.
Jansen-Sieben, R., ‘Middelnederlandse Vakliteratuur’. In: Fachprosaforschung. Acht Vorträge zur mittelalterliche Artesliteratur. Herausgegeben non Gundolf Keil und Peter Assion. Berlin, 1974, 24-69.
Jansen-Sieben, R., ‘De vrouw in de medische literatuur’. In: R. Stuip en C. Vellekoop, Middeleeuwers over vrouwen, deel 2. Utrecht, 1985, 160-178; 205-206 (noten).
Jansen-Sieben, R., Repertorium van de Middelnederlandse Artes-literatuur. Inventaris van alle handschriften en drukken tot 1600 welke niet literair en niet theologisch van aard zijn. Utrecht, 1990.
Jansen-Sieben, R., ‘Het menselijk lichaam en de geneeskunde’. In: De middeleeuwse ideeënwereld, 1000-1300. Onder redactie van Manuel Stoffers. Heerlen/Hilversum, 1994, 233-266.
Jansen-Sieben, R., ‘Maerlants zin-tuig-kampioen’. In: Queeste. Tijdschrift over Middeleeuwse Letterkunde 3 (1996), 151-161.
Janssens, J., ‘Segher Diengotgaf of Jacob van Maerlant aan het woord? Blinde motieven bij Segher of structurele verwijzigen van Maerlant?’ In: ‘t Ondersoeck leert. Studies over middeleeuwse en 17de-eeuwse literatuur ter nagedachtenis van prof. Dr. L. Rens. Leuven/Amersfoort, 1986, 43-54.
Jenkins, J., Maya Cosmogenesis. Rochester, 1998.
Jennings, H., Ophiolatreia. An account of the Rites and Mysteries Connected with the Origin, Rise, and Development of Serpent Worship in various Parts of the World, Enriched with Interesting Traditions, and A Full Description of the Celebrated Serpent Mounds & Temples, Forming An Exposition of One of the Phasks of Phallic, or Sex Worship. Montana, z.j.
Jennison, G., Animals for Show and Pleasure in Ancient Rome. Manchester, 1937.
Jongen, L., Van Achilles tellen langhe. Onderzoekingen over Maerlants bewerking van Statius’ ‘Achilleis’ in de ‘Historie van Troyen’. Deventer, 1988.
Jongen, L., ‘De kleine Ajax. Compositietechniek in Maerlants ‘Historien van Troyen’‘. In: Literatuur 6 (1989), 262-268.
Jongen, L., ‘Uit het oog, uit het hart? Over twee heilige maagden: Lutgard en Liedewij’. In: Anneke B. Mulder-Bakker en Marijke Carasso-Kok (red.), Gouden legenden. Heiligenlevens en heiligenverering in de Nederlanden. Hilversum, 1997.
Johnson, B., Lady of the Beasts. The Goddess and Her Sacred Animals. Vermont, 1994.
[terug]

K
Kaufman, D., ‘Poisons and poisoning among the Romans’. In: Classical Philology. A quarterly journal devoted to research in the languages, literatures, history and life of classical antiquity 27 (1932), 156-167.
Keimer, L., Histoires de serpents dans l’Egypte ancienne et moderne. Le Caire, 1947.
Keller, O., Die antike Tierwelt. 2 Tle. Leipzig, 1909-1913.
Kelly, H., ‘The metamorphoses of the Eden serpent during the Middle Ages and Renaissance’. In: Viator. Medieval and Renaissance Studies. Vol. 2, 1971, 301-332.
Ker, N., ‘From ‘above top line’ to ‘below top line’: a change in scribal practice’. Celtica 5 (1960), 13-16.
Kimbrough, D., Taking up Serpents. Chapel Hill/London, 1995.
Klauber, L., Rattlesnakes. Their Habits, Life, Histories, and Influence on Mankind. 2 Vols. Berkely and Los Angeles, 1997.
Klein, J.W., [1995a] ‘”Het getal zijner jaren is onnaspeurlijk”. Een herijking van de dateringen van handschriften en fragmenten met Middelnederlandse ridderepiek’. In: TNTL 111 (1995), 1-23.
Klein, J.W., [1995b], ‘(Middelnederlandse) handschriften: produktieomstandigheden, soorten, functies’. In: Queeste. Tijdschrift over Middeleeuwse Letterkunde 2 (1995), 1-30.
Kneepkens, C. en F. van Oostrom, ‘Maerlants ‘Alexanders Geesten’ en de ‘Alexandreïs’: een terreinverkenning’. In: Ntg 69 (1976), 483-500.
Knoefel, P., Francesco Redi on Vipers. Leiden, 1988.
Knuvelder, G., Handboek tot de geschiedenis der Nederlandse letterkunde. 's-Hertogenbosch, 1975.
Kruk, R., ‘Aristoteles, Avicenna, Albertus en de locusta maris’. In: Tussentijds. Bundel studies aangeboden aan W.P. Gerritsen ter gelegenheid van zijn vijftigste verjaardag. Onder redactie van A.M.J. van Buuren, H. van Dijk, O.S.H. Lie, F.P. van Oostrom. Utrecht, 1985. 147-156, 346-348 (noten).
Kuiper, W., [Boekbespreking van] Marcel van der Voort, Van serpenten met venine enz.. In: Spektator. Tijdschrift voor Neerlandistiek 23 (1994), 81-82.
Küster, E., Die Schlange in der griechischen Kunst und Religion. Gießen, 1913.
Kutrup, B., ‘Notes on the breeding and feeding of long-nosed caucasian viper, Vipera ammodytes transcaucasiana.’ Toekomstige publicatie in LS.
[terug]

L
Lake, J., Tree & Serpent Worship. Edmonds, 1998.
Landgraf, G., Kommentar zu Ciceros Rede Pro Sex. Roscio Amerino. Berlin, 1914.
Laurenti, J., Synopsis Reptilium. Wenen, 1768. Herdruk Amsterdam, 1966.
Ledegang, F., Christelijke symboliek van dieren, planten en stenen. De Physiologus. Kampen, 1994.
Lewis, C., The discarded image. An introduction to medieval and Renaissance Literature. Cambridge, 1976.
Lieftinck, G., ‘Drie handschriften uit de librije van de abdij van Sint Bernards opt Schelt’. In: TNTL 69 (1951), 1-30.
Lier, J. van, Verhandeling over de Drentsche slangen en adders. Door -. Amsterdam en Groningen, 1781. Facsimile-uitgave, Meppel, 1976.
Loey, A. van, Middelnederlandse spraakkunst. II. Klankleer. Groningen, 1962.
Lucanus, Pharsalia. Loeb Classical Library. Harvard University Press. London, 1988.
Lulofs, F., Van den vos reynaerde. De tekst kritisch uitgegeven, met woordverklaring, commentaar en tekstkritische aantekeningen door - - met een ten geleide van W.P. Gerritsen. Groningen, 1983.
Lurker, M., Wörterbuch der Symboliek. Stuttgart, 1979.
Luven, Y., Der Kult der Hausschlange. Eine Studie zur Religionsgeschichte der Letten und Litauer. Weimar-Wien, 2001.
[terug]

M
Maerlant, Jacob van, Alexanders Geesten. Opnieuw uitgegeven door J. Franck. Leiden, 1882.
Maerlant, Jacob van, Heimelijkheid der heimelijkheden. Opnieuw naar de handschriften uitgegeven en van inleiding en aanteekeningen voorzien door A. Verdenius. Amsterdam, 1917.
Maerlant, Jacob van, Historie van Troyen. Zie: Verdam.
Maerlant, Jacob van, Der naturen bloeme. Ed. Eelco Verwijs, Leiden, 1878. Ongewijzigde herdruk 1980.
Maerlant, Jacob van, Der naturen bloeme. In: Corpus van Middelnederlandse teksten (tot en met het jaar 1300). Uitgegeven door M. Gysseling m.m.v. en van woordindices voorzien door W. Pijnenburg. Reeks II: literaire handschriften, deel 2. ‘s-Gravenhage, 1981.
Maerlant, Jacob van, Rijmbijbel. In: Corpus van Middelnederlandse teksten (tot en met het jaar 1300). Uitgegeven door M. Gysseling m.m.v. en van woordindices voorzien door W. Pijnenburg. Reeks II: literaire handschriften, deel 3 (tekst) en 4 (indices). ‘s-Gravenhage, 1983.
Maerlant, Jacob van, Sinte Franciscus Leven. Uitgegeven, ingeleid en toegelicht door P. Maximilianus O.F.M. Cap. Zwolle, 1954. 2 dln.
Maerlant, Jacob van, Spiegel Historiael. Met de fragmenten der later toegevoegde gedeelten. Bewerkt door Philip Utenbroeke en Lodewijc van Velthem. Leiden, 1861-1879. Ongewijzigde herdruk Utrecht, 1982.
Mandeville, J. van, De reis van Jan van Mandeville, naar de Middelnederlandsche handschriften en icunabelen. Vanwege de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden uitgegeven door N. A. Cramer. Leiden, 1908.
Mantingh, E., ‘Reinaert in Münster, of: de scharnierfunctie van een Middelnederlandse tekst in een Europese traditie. Interview met Jan Goossens’. Madoc 6 (1992), 31-43.
Marais, J., Fascinerende slangen. Lisse, 1995.
Martialis, Romeinse epigrammen. Amsterdam, 1996.
Massman, H., ‘Der Naturen Bloeme von Jacob von Maerlant’. In: Germania. Neues Jahrbuch der Berlinischen Gesellschaft für Deutsche Sprache und Altertumskunde, 7. Band (1846), 325-326.
Matla, J., ‘Het bouwen van boeken. Over de lay-out van ‘Der naturen bloeme’’. In: Literatuur 3, (1986), 84-92.
Mattison, Chr., Slangen. Soorten, herkomst, voeding en verzorging. Lisse, 1992.
Mavromichalis, J. en Bloem, S., ‘Zeer bijzondere ervaringen met een volwassen Python molurus bivittatus-vrouw’. In: LS, Vol. 17, 50-51.
McCulloch, Fl., ‘The metamorphoses of the asp in Latin and French bestiaries’. In: Studies in Philology, Vol. 56 (1959), 7-13.
McCulloch, Fl., Medieval Latin and French Bestiaries. Chapel Hill, 1960.
Mellinkoff, R., Outcasts: signs of otherness in Northern European Art of the late Middele Ages. Berkeley, Los Angeles, Oxford, 1993.
Menez, A., ‘Slangegif’. In: Natuur en Techniek 56 (1988), 698-709.
Met gespleten tong. Zoo Informatie van het Noorder Dierenpark. 19, nr. 2. Emmen, 1991/1992.
Middelnederlandsch Woordenboek van wijlen E. Verwijs en J. Verdam, ‘s-Gravenhage 1885 enz. Fotomechanische herdruk 1969.
Mierlo, J. van, Jacob van Maerlant. Zijn leven - zijn werken - zijn beteekenis. Turnhout, 1946.
Mierlo, J. van, ‘Geschiedenis en verdichting in de vroegere middelnederlandsche letterkunde’. In: Sprokkelingen op het gebied der middelnederlandse poëzie. Turnhout, 1948.
Minton, S.A en Minton, M.R., Venomous reptiles. London, 1971.
Mirtschin, P. and Davis, R., Dangerous Snakes of Australia. An illustrated Guide to Australia’s Most Venomous Snakes. Victoria, 1987.
Mitropoulou, E., Deities and heroes in the form of snakes. Athens, 1977.
Moerkerken, P.H. van, De satire in de Nederlandsche kunst der Middeleeuwen. Amsterdam, 1904.
Mooijaart, M.A., Atlas van Vroegmiddelnederlandse Taalvarianten. Utrecht, 1992.
Moriaen. Opnieuw uitgegeven en geannoteerd door H. Paardekooper-Van Buuren en M. Gysseling. Zutphen, z.j.
Morris, R. and D., Men and snakes. London, 1968.
Mulder, M., ‘De handschriften van de Rijmbijbel’. In: J. van Moolenbroek en M. Mulder (red.) Scholastica willic ontbinden. Over de Rijmbijbel van Jacob van Maerlant. Hilversum, 1991, 71-104.
Mulken, M. van, The Manuscript Tradition of the Perceval of Chrétien de Troyes. A stemmatological and dialectological approach. Amsterdam, 1993.
Muller, J., ‘Een nieuw handschrift van den Reinaert’. In: VMA 1908. 109-188.
Mundkur, B., The Cult of the Serpent. An Interdisiplinary Survey of its Manifestations and Origins. Albany, 1983.
[terug]

N
Naar de Letter 4. Jacob van Maerlant’s der Naturen Bloeme. Tentoonstellingsgids. Utrecht, 1970.
Naar de letter 5. Reinaert de Vos. Tentoonstellingsgids. Utrecht, 1972.
Natuurkunde van het geheelal. Ed. R. Jansen-Sieben. Brussel, 1968. 2 dln.
Nibelungenlied, Het. Vertaald en ingeleid door Jan de Vries. Antwerpen, 1954. 2 dln.
‘Nieuwe slang ontdekt op Borneo’. In Het Parool, 27 juni 2006.
Nischik, T.-M., Das volkssprachliche Naturbuch im späten Mittelalter. Sachkunde und Dinginterpretation bei Jacob van Maerlant und Konrad von Megenberg. Tübingen, 1986.
Nischik, T-M., ‘"Nutscap ende waer". Zu Übertragungstechnik und Belehrungsintention in Maerlants Der naturen bloeme’. In: Ntg 82 (1989), 226-238.
Nissenson, M., & Jonas, S., Snake charm. New York, 1995.
[terug]

O
Obbema, P., ‘Het Leidse handschrift van Der naturen bloeme,’ in: Historische Kring IJsselstein, no. 33/34, juli/september 1985, 281-288.
Olai Magni, Gothi, archiepiscopi upsalensis, Gentium septentrionalium Historiae breviarium. Lugd. Batavorum. Ex Officina Adriani Wijngaerden. 1652.
Oliver, J., Snakes in Fact and Fiction. New York, 1958.
Oostrom, F., ‘Jacob van Maerlant, een herwaardering’. In: Literatuur 2 (1985), 190-197.
Oostrom, F. van en Willaert, Fr. (red.), De studie van de Middelnederlandse letterkunde: stand en toekomst. Hilversum, 1989, 109-120.
Oostrom, F. van, ‘Slotbeschouwing: de Rijmbijbel, balans en perspectief’. In: J. van Moolenbroek en M. Mulder (red.) Scholastica willic ontbinden. Over de Rijmbijbel van Jacob van Maerlant. Hilversum, 1991, 127-143
Oostrom, F. van, De waarde van het boek. Amsterdam, 1994.
Oostrom, F. van, Maerlants wereld. Amsterdam, 1996.
Orbán, A., ‘De Salamander van Aristoteles tot Thomas van Cantimpré. Een literair-historisch onderzoek’. In: Tussentijds. Bundel studies aangeboden aan W.P. Gerritsen ter gelegenheid van zijn vijftigste verjaardag. Onder redactie van A.M.J. van Buuren, H. van Dijk, O.S.H. Lie, F.P. van Oostrom. Utrecht, 1985, 217-237; 358-362 (noten).
Overgaauw, E., ‘Die Dyckse handschrift. Ihre Entdeckung, Herkunft, Datierung und früheren Besitzer’. In: Die Dycksche Handschrift. Kulturstiftung der Länder, Patrimonia, Heft 44. Herausgegeben von der Kulturstiftung der Länder in Verbindung mit der Universitätsbibliothek Münster, Berlin/Münster, 1992, 40-58.
Ovidius, Metamorphosen. Vertaald door M. d’Hane-Scheltema. Amsterdam, 19943.
[terug]

P
Pächt, O. / Jenni, U., Holländische Schule. Veröffentlichungen der Kommission für Schrift- und Buchwesen des Mittelalters. Reihe I, band 3. Wien, 1975. 2 Tle.
Panchatantra. Het klassieke boek met fabels uit India. Vertaald uit het Sanskriet door Arthur W. Ryder. Deventer, 1992.
Panthaleon van Eck-Kampstra, A. van, ‘Jacob van Maerlants ‘Der naturen bloeme’. Twee notities over handschriften’. In: Het Boek 36 (1963-1964), 222-232.
Paul-Stengel, C., Schlangenspuren. Reptielien in der Kulturgeschichte. Königstein/Taurus, 1996.
Pauly, Der kleine, Lexikon der Antike in 5 Bänden. Herausgegeben von Konrat Ziegler und Walther Sontheimer. München, 1975.
Payne, A., Medieval beasts. London, 1990.
Penzer, N., ‘Poison-Damsels’. In: Poison-Damsels and other essays in Folklore and Anthropology. London, 1952, 3-71.
Petri, M., ‘Jacob von Maerlant und ein Manuscript der öffentliche Bibliothek zu Detmold’. In: [J.G.L.R. Berthold] Zu den Schulfeierlichkeiten, welche in dem Gymnasium Leopoldinum statt finden werden, ladet ... ein [...], Detmold, 1853.
Pezzano, V., ‘Voortplanting van Bitis gabonica rhinoceros (Schlegel, 1855) in gevangenschap’. LS 6 (1986), 58-67.
Physiologus. Translated by M. J. Curley. University of Texas Press, Austin & London, 1979.
Physiologus, Der, übertragen und erläutert von Otto Seel. Lebendige Antike. Münche, 1960. Gebruikte uitgave: 6e druk, Zürich und Stuttgart, 1992.
Pleij, H., ‘Literatuur als medicijn in de late middeleeuwen’. In: Literatuur 2 (1985), 25-34.
Pleij, H., ‘Het Comburgse handschrift bestaat niet’. In: Queeste. Tijdschrift over Middeleeuwse Letterkunde 5, (1998), 199-203.
Plinius, Naturalis Historia. Loeb Classical Library. Harvard University Press. 10 Vols. London, 1932-1989.
Plutarchus, Alexander de Groote. Uit het Grieksch door B.H. Steringa Kuyper. Zutphen, z.j. Tweede druk, herzien door M.Th. Hillen.
Plutarchus, Vier levens. Baarn, 1995.
Pope, C., The giant snakes. New York, 1961.
Priebsch, R., Deutsche Handschriften in England. Erlangen, 1896-1901 2 Bde.
[terug]

R
Raven, Ch., English Naturalists from Neckam to Ray. A Study of the Making of the Modern World. Cambridge, 1947; repr. New York, 1968.
Reinaerde, Vanden Vos , ed. W. Gs. Hellinga. Zwolle, 1952.
Richtlijnen voor de uitgave van Middeleeuwse Verzamelhandschriften uit de Nederlanden, geredigeerd onder verantwoordelijkheid van de projectcommissie ‘Middeleeuwse Verzamelhandschriften uit de Nederlanden’ door Th. Mertens. Hilversum, 1994.
Rijst, H. van der, ‘De thermoregulatie van de adder, Vipera berus (L.)’. In: LS, Vol. 10 (1990), 62-70.
Rijst, H. van der en Steehouder, T., ‘Winterrust: een probleem?’. In: LS, Vol. 10 (1990), 244-252.
Rooijakkers, G., Lène Dresen-Coenders, Margreet Geerdes (red.), Duivelsbeelden. Een cultuurhistorische speurtocht door de Lage Landen. Baarn, 1994.
Root-Bernstein, R. & M., Honey, Mud, Maggots, and other Medical Marvels. The Science Behind Folk Remedies and Old Wives’ Tales. Boston/New York, 1997.
Rosi, R., ‘Het in gevangenschap kweken met de pofadder, Bitis arietans (Merrem, 1820)’. In: LS, 8 (1988), 127-138.
Rowland, B. Animals with Human Faces. A Guide to Animal Symbolism. London, 1974.
Rubio, M., Rattlesnake. Portrait of a predator. Smithsonian Institution Press, Washington and London, 1998.
Rutten, A, Ondergang in bedwelming. Drugs en giften in het West-Romeinse Rijk. Rotterdam, 1997.
[terug]

S
Salemans, B., ‘Van Lachmann tot Hennig: cladistische tekstkritiek.’ In: Gramma 11 (1987), 191-224.
Salemans, B., ‘Varianten als bouwstenen van stemma’s: een pleidooi voor eenvoud en openheid bij het opstellen van tekststambomen’. In: Wat duikers vent is dit! Opstellen voor W.M.H. Hummelen. Onder redactie van G. Dibbets en P. Wackers. Wijhe, 1989, 319-343.
Salemans, B., ‘Cladistics or the Resurrection of the Method of Lachmann. On Building the Stemma of Yvain’. In: Reenen, P. van / Mulken, M. van, Studies in Stemmatology. Edited by - Amsterdam/Philadelphia, 1996. 3-70.
Salemans, B., Building Stemmas with the computer in a Cladistic, Neo-Lachmannian, way. The Case of Fourteen Text Versions of Lanseloet van Denemerken. Nijmegen, 2000.
Sande Bakhuyzen, W. van de [1881a], ‘Aanteekeningen op Der Naturen Bloeme’. TNTL 1 (1881), 191-219.
Sande Bakhuyzen, W. van de [1881b], ‘Aanteekeningen op Der Naturen Bloeme’. TNTL 1 (1881), 261-280.
Sande Bakhuyzen, W. van de, ‘Aanteekeningen op Der Naturen Bloeme’. TNTL 2 (1882), 81-117.
Saunders, N., Dier en mens. De spirituele samenhang tussen dierenwereld en menselijke cultuur. Utrecht /Antwerpen, 1996.
Saxl, Fr. & Meier, H., Verzeichnis astrologischer und mythologischer illustrierter Handschriften des lateinischen Mittelalters III. Handschriften in englischen Bibliotheken. Herausgegeben von Harry Bober. London, 1953.
Schiereck, P., ‘Scheve sex-ratio bij slangen’. In: LS Vol. 8 (1988), 210-218.
Schiereck, P., ‘Thermoregulatie bij slangen’. In: LS, Vol. 10 (1990), 135-141.
Schmidt, P. en Inger, R., De wereld der dieren: Reptielen. Den Haag, 1958.
Schönemann, C., Hundert Merkwürdigkeiten der Bibliothek zu Wolfenbüttel. Für Freunde derselben aufgezeichnet von -. Hannover, 1852.
Schouten, J., De slangestaf van Asklepios, symbool der geneeskunde. Amsterdam-Meppel, 1963.
Schwab, U., ‘Die Bedeutungen der Aspis und die Verwandlungen des Marsus’. In: Épopée animale. Fable, Fabliau. Actes du IVe Colloque de la Société Internationale Renardienne. Evreux, 7-11 septembre 1981. Édités par Gabriel Bianciotto, Michel Salvat. 549-564.
Schwarz, B., ‘Ordeal by Serpents, Fire and Strychnine. A study of Some Provocative Psychosomatic Phenomena’. In: Psychiatric Quarterly, 1960, 405-429.
Schwenk, K., ‘Why Snakes Have Forked Tongues’. In: Science, Vol. 263, (1994), 1573-1577.
Schwenk, K, ‘The Serpent’s Tongue’. In: Natural History 4, 1995, 48-55.
Schwenk, ‘De tong van de slang’. In: LS, 19 (1999), 3-10.
Seel, O., zie Physiologus.
Shuker, K., Dragons. A Natural History. London, 1995.
Sinha, B., Serpent Worship in Ancient India. New Delhi, 1979.
Sitwell, N., Outside the Empire. The World the Romans Knew. London, 1986.
Sleijpen, F., ‘Giftig of niet?’. In: LS, Vol. 4 (1984), 42-57.
Smeyers, M., ‘De arte illuminandi. Over de middeleeuwse miniatuurkunst’. In: Vlaamse kunst op perkament. Handschriften en miniaturen te Brugge van de 12de tot de 16de eeuw. Catalogus bij de tentoonstelling ingericht door de Stad Brugge in het Gruuthusemuseum 18 juli-18 oktober 1981, 19-38.
Smits, E., ‘Vincent of Beauvais: a note on the background of the Speculum. In: W.J. Aerts, E.R. Smits and J.B. Voorbij, Vincent of Beauvais and Alexander the Great. Groningen, 1986, 1-10.
Snellaert, F., Verhandeling over de Nederlandsche Dichtkunst in België sedert hare eerste opkomst tot aen de dood van Albert en Isabella. Brussel, 1838. 138-140.
Sonnemans, G., ‘Visuele hulpmiddelen in Middelnederlandse handschriften’. In: Millennium 6 (1992), 129-146.
Stafford, P. The adder. Shire Natural History series, nr. 18. Aylesbury, 1987.
Steehouder, T., ‘Draagtijd en uitgestelde bevruchting’. In: LS 5 (1985), 184-191.
Steehouder, T., De adder in de De Levende Natuur. Artikelen over de adder uit het tijdschrift De Levende Natuur, verzameld door -. Tilburg, 1986.
Steehouder, T., ‘Giftig of niet: opnieuw enkele gegevens’. In: LS. 10 (1990), 71-83.
Steehouder, T., ‘Hoe slangen het doen’. In: LS 13 (1993), 130-134.
Stierlin, H., Maya’s. Paleizen en piramiden in het oerwoud. Köln, 2001.
Stutvoet-Joanknecht, C., Der Byen Boeck. De Middelnederlandse vertalingen van Bonum universale de apibus van Thomas van Cantimpré en hun achtergrond. Amsterdam, 1990.
Swater, B., ‘De teksttraditie van Jacob van Maerlants Der naturen bloeme’. In: Voortgang. Jaarboek voor de Neerlandistiek, 12 (1991), 181-198.
Sweeney, R., Snakes of Nyasaland. Amsterdam - Vaals, 1971.
[terug]

T
Tetteroo, T., Edelsteentherapie van A tot Z. Baarn, 1990.
Thomas, K., Het verlangen naar de natuur. Amsterdam, 1990.
Thorwald, J., Heelmeesters. Macht en geheimen in de oude geneeskunst. Egypte, Babylonië, China, Mexico, Peru, Indië. Den Haag, 1962.
Timmers, J., Symboliek en iconographie der christelijke kunst. Roermond, 1947. Herdruk Weesp, 1985.
Tol, J. van, ‘Enkele opmerkingen in verband met de Naturis Rerum van Thomas van Cantimpré’. In: Annalen der Vereeniging tot het bevorderen van de beoefening der wetenschap onder de katholieken in Nederland 31 (1939), 171-180.
Tondalus’ visioen. Naar het Gentsche handschrift met inleiding, aanteekeningen en bibliographie door A.T.W. Bellemans. Antwerpen, 1945.
Topsell, E., The Historie of Serpents or The Second Booke of liuing creatures. London, 1608. Reprint Amsterdam, 1973.
Toynbee, J., Animals in roman life and art. Baltimore & London, 1973.
Trutnau, L., Schlangen im Terrarium I. Ungiftige Schlangen. Stuttgart, 1988.
Trutnau, L., Schlangen im Terrarium II. Giftige Schlangen. Stuttgart, 1982.
Truwanten. Een toneeltekst uit Handschrift-Van Hulthem, uitgegeven en toegelicht door een werkgroep van Brusselse en Utrechtse neerlandici. Brussel-Utrecht, 1976.
Twigger, R., Big snake. The hunt for the world’s longest python. London, 1999.
[terug]

V
Vanden levene ons heren. Uitgegeven door W.H. Beuken. Zwolle, 1968. 2 delen.
Vensters naar vroeger. Eenentwintig schoolvakken in Middeleeuws perspectief. Samengesteld door een groep Utrechtse Neerlandici. Barneveld, 1985.
Verdam, J., Episodes uit de Historie van Troyen. Naar het te Wissen gevonden handschrift. Groningen, 1873.
Verdenius, A., zie Jacob van Maerlant, Heimelijkheid der heimelijkheden.
Vergilius, Aeneis. In Nederlandse verzen nagevolgd door A. Rutgers van der Loeff. Antwerpen, 19793.
Verkerk, J., Gifslangen. Beten, Behandeling. Zaandam, 1991.
Verwijs: zie Jacob van Maerlant, Der naturen bloeme.
Verzeichnis der handschriftlichen Bücher und einiger alten Drucke der Bremischen öffentlichen Bibliothek welche in den Schränken des grossen Bibliotheks-Saals aufbewahrt werden. Bremen, 1834.
Vita di Martino, Vita di Ilarione. In memoria di Paola. Introduzione di Christine Mohrmann. Testo critico e commento a cura di A.A.R. Bastiaensen e Jan W. Smit. Traduzioni di Luca Canali e Claudio Moreschini. Fondazione Lorenzo Valla, Arnoldo Mondadori Editore, 1975.
Voort, M. van der, ‘Jacob van Maerlant als herpetoloog’. In: Literatuur 7 (1990), 342-349.
Voort, M. van der, Van serpenten met venine. Jacob van Maerlants boek over slangen hertaald en van herpetologisch commentaar voorzien. Hilversum, 1993.
Voort, M. van der, ‘Een gevaarlijke stierslang’. In: LS 14 (1994), 181-182.
Voort, M. van der, ‘Herpetologische sprokkelingen 4, Alexander en het gifmeisje’. In: LS 15 (1995), 110-114.
Voort, M. van der, ‘Herpetologische Sprokkelingen deel 6, Over slangen en vadermoordenaars’, in: LS 16 (1996), 134-137.
Voort, M. van der, ‘Slang met prooi krijgt zware ingewanden’. In: LS 17 (1997), 19. Bewerking van een artikel uit De Volkskrant, 13 januari 1996.
Voort, M. van der, ‘Snake handling believers’. In: LS 20 (2000), 24-28.
Voort, M. Van der, ‘De rondcirkelende slang I’. In: LS 23, 100-108.
Voort, M. Van der, ‘Slangen en de dood’. In: LS 24, 102-103.
Vos-Postma, A., [boekbespreking] ‘Corpus van Middelnederlandse tekesten (tot en met het jaar 1300)’. Uitgeg. door M. Gysseling m.m.v. en van woordindices voorzien door W. Pijnenburg. Reeks II: Literaire handschriften, dl 3 en 4: Rijmbijbel / tekst en Rijmbijbel / indices. Leiden, 1983. In: Ntg 80 (1987), 158-161.
[terug]

W
Waal, M. de, Dieren in de volksgeneeskunst. Antwerpen, z.j.
Walewein en het zwevende schaakbord, De jeeste van ... van Penninc en Pieter Vostaert, Artur-epos uit het begin van de 13e eeuw. Uitgegeven, verklaard en ingeleid door G.A. van Es. Zwolle, 1957. 2 delen.
Walstra, G.J.J., ‘Thomas de Cantimpré, De naturis rerum. Etat de la question’ deel 1. In: Vivarium. A journal for mediaeval philosophy and the intellectual life of the Middle Ages 5 (1967), 146-171.
Walstra, G.J.J., ‘Thomas de Cantimpré, De naturis rerum. Etat de la question’ deel 2. In: Vivarium. A journal for mediaeval philosophy and the intellectual life of the Middle Ages. 6 (1968), 46-61.
Warburg, A. & Mainland, W., ‘A lecture on Serpent Ritual’. In: Journal of the Warburg Institute, Vol. 2, No. 4 (Apr. 1939), 277-292.
Watson, G., Theriac and Mithridatium. A Study in Therapeutics. London, 1966.
Wegener, H., Beschreibende Verzeichnisse der Miniaturen-Handschriften der Preussischen Staatsbibliothek zu Berlin 5. Leipzig, 1928, 128-129.
Weidensaul, S., Snakes of the world. London, 1991.
Weldon, P., ‘Responses to Ophiophagous Snakes by Snakes of the genus Thamnophis’. In: Copeia 4 (1982), 788-74.
Westgeest, J., ‘Maerlant bij de dokter: het dichterlijk gewaad gaat uit’. In: Een school spierinkjes. Kleine opstellen over Middelnederlandse artes-literatuur. Uitgegeven door W.P. Gerritsen, Annelies van Gijsen en Orlanda S.H. Lie. Hilversum, 1991, 178-181.
Westgeest, J., ‘Tegenstrijdigheden: toeval of verwantschap? Over de handschriftenfiliatie van Der naturen bloeme’. In: NTg 86 (1993), 149-169.
Westgeest, J., ‘De Trierse fragmenten van Der naturen bloeme’. In: TNTL 113 (1997), 317-335.
Weyer, J., De praestigiis daemonum. Witches, Devils and Doctors in the Renaissance. Binghamton, New York, 1991.
White, T., The Bestiary. A book of Beasts. Z.p. 1954. Gebruikte uitgave: Avon, 1992.
Wijk, N. van, Franck’s etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal. ‘s-Gravenhage, 1971.
Wijnen, T., ‘Ik stond even raar te kijken’. In: LS 19 (1999), 50-51
Wilpert, G. von, Sachwörterbuch der Literatur. Stuttgart, 1979.
Winkel, J. te, Maerlant’s werken beschouwd als spiegel van de 13e eeuw. Reprint van de tweede omgewerkte druk. Utrecht, 1979
Wirtjes, H., The Middle English Physiologus. Edited by -. Oxford University Press. Oxford, 1991.
Wolters, X., Antique Folklore on the basis of Pliny’s Natural History Bk. XXVIII 22-29. Amsterdam, 1935.
[terug]

Y
Young, B., ‘De biologie van het geluid bij slangen’. In: LS 18 (1998), 84-91.
[terug]

Z
Zambon, F. ‘Figura bestialis. Les fondements théoriques du bestiaire médieval’. In: Epopée animale. Fable, Fabliau. Actes du IVe Colloque de la Société Internationale Renardienne. Evreux, 7-11 septembre 1981. Edités par Gabriel Bianciotto, Michel Salvat. Paris, 1984, 709-719.
Zeebout, Ambrosius, zie R.J.G.A.A. Gaspar.
Zimmerman, L., Native North America. Belief and ritual visionaries, holy people, and tricksters, spirits of earth and sky. Boston, New York, Toronto, London, 1996.
Zimniok, Kl., Die Schlange, das unbekannte Wesen. Hannover, 1984.
Zwinenberg, A., ‘Een tweekoppige tijgerslang’. In: Lacerta 34 (1975-1976), 11.
[terug]